Veel projecten hebben een stakeholderlijst. Minder projecten hebben een stakeholderstrategie. Dat verschil is groter dan het lijkt.
Een lijst zegt wie er bestaat. Een analyse zegt wat er speelt. Een strategie zegt wat u ermee gaat doen.
De bekende invloed-belangmatrix kan nuttig zijn, maar hij is niet het beginpunt. Eerst moet u begrijpen welke partijen werkelijk geraakt worden, welke rol zij hebben, welke besluiten zij beïnvloeden en welke belangen voor hen belangrijk zijn.
Een gemeente is bijvoorbeeld niet één stakeholder. De vergunningverlener, verkeerskundige, projectleider openbare ruimte, wethouder en gemeenteraad kunnen ieder een andere rol, invloed en informatiebehoefte hebben.
Een stakeholder zegt: “Wij willen deze route niet.” Als u alleen het standpunt registreert, ontstaat snel een ja/nee-discussie. Vraagt u door, dan kan het achterliggende belang verkeersveiligheid, bereikbaarheid, geluid of politieke uitlegbaarheid zijn.
Op belangen kunt u oplossingsrichtingen ontwikkelen. Op vaste standpunten is dat veel moeilijker.
Bij eenvoudige projecten kan invloed versus belang voldoende zijn. Bij complexere projecten is meer nodig. Denk ook aan:
De belangrijkste vraag is vervolgens: wat vraagt deze stakeholder van onze aanpak?
Soms is informeren voldoende. Soms moet u consulteren, gezamenlijk feiten onderzoeken, onderhandelen, een maatwerkoplossing ontwikkelen of juist intern een besluit laten nemen voordat u extern verder praat.
Een goede stakeholderstrategie bevat daarom minimaal een doel, gewenste relatie, kernbelangen, aanpak, eigenaar en eerstvolgende actie.
Stakeholders veranderen niet per se, maar hun positie wel. Een bewoner die aan het begin weinig betrokken is, kan tijdens uitvoering een actief aanspreekpunt worden. Een gemeente kan na een ontwerpwijziging ineens een andere rol krijgen. Een issue kan een nieuwe coalitie creëren.
Actualiseer daarom niet alleen op vaste momenten, maar ook na relevante gebeurtenissen: scopewijzigingen, vergunningbesluiten, incidenten, bestuurlijke wisselingen, nieuwe klachtenpatronen of veranderingen in de uitvoeringsplanning.
Een analyse wordt een keer gemaakt voor een plan of tender en daarna nauwelijks gebruikt. Dan is het vooral documentatie. Het wordt pas omgevingsmanagement wanneer de analyse zichtbaar bepaalt wie wanneer wordt betrokken, welke boodschap past en welk projectbesluit nodig is.
Wilt u dit praktisch uitwerken? Bekijk de OmgevingsPro-gidsen over stakeholderanalyse en omgevingsstrategie.
Projectspecifieke ondersteuning: ontvang een onderbouwde analyse met prioritering, strategie en concrete vervolgacties. Laat een stakeholderanalyse maken →
Zelf aan de slag: bouw verder aan uw aanpak met het e-book Omgevingsstrategie die richting geeft.